Bolu Yabani Meyveler Orman Rehberi: Yaban Mersini, Alıç ve Dut

Bolu ormanlarına her girdiğinizde yol kenarındaki mor-siyah taneleri fark ettiniz mi? Ya da sonbahar yürüyüşünde dallardan sarkan kırmızı alıçlara? Bolu yabani meyveler orman alanlarında adeta bir açık büfe gibi yayılır; tek yapmanız gereken doğru mevsimde, doğru yere bakmak.

Kısa cevap: Bolu'nun 1.000-1.800 metre rakımlı ormanları, yaban mersini, alıç, dut, kuşburnu ve böğürtlen gibi yabani meyvelerin doğal yetişme alanıdır. Her birinin toplama penceresi farklıdır ve doğru zamanlama lezzeti doğrudan etkiler.

⠀

Bolu Yabani Meyveler Orman Alanlarında Neden Bu Kadar Çeşitli?

⠀

Bolu'nun coğrafyası bu çeşitliliğin ana sebebidir. Karadeniz iklimi ile İç Anadolu step ikliminin kesiştiği bir geçiş kuşağında yer alan Bolu, nemli kuzey yamaçlarında yaban mersini ve böğürtlen, daha kuru güney yamaçlarında ise alıç ve kuşburnu barındırır. Rakım farkı da cabası: 500 metreden 1.800 metreye kadar uzanan orman katmanları, farklı meyvelere farklı mikro-iklimler sunar.

Bolu yabani meyveler orman ekosistemi, endüstriyel tarımdan uzak kalması sayesinde pestisit veya yapay gübre görmemiş, tamamen doğal meyveler üretir. Bolu mutfağı yüzyıllardır bu orman meyvelerini reçel, pekmez, sirke ve tatlılarda kullanır.

⠀

Yaban Mersini: Bolu Yabani Meyveler Orman Dünyasının Yıldızı

⠀

Yaban mersini (blueberry), Bolu ormanlarının en kıymetli meyvesidir. Mor-siyah renkte, küçük taneli ve yoğun aromalıdır.

Toplama sezonu: Temmuz ortası - Ağustos sonu

Nerede bulunur: 1.200-1.600 metre rakımlı nemli orman altları, özellikle Seben, Kıbrıscık ve Mudurnu ilçelerinin yayla geçişleri

Tanıma ipuçları:

• Bodur, 20-40 cm boyunda çalı formunda
• Yapraklar küçük, oval, parlak yeşil
• Meyveler üzüm salkımı gibi değil, tek tek dalda dizili
• Olgunlaşmamış meyve kırmızımsı, olgun meyve koyu mor-siyah

⠀

Toplama kuralları:

• Meyveyi nazikçe çekin, koparırken dalı kırmayın
• Plastik kova değil, hava alan hasır sepet kullanın
• Sabah erken saatlerde, çiğ kurumadan önce toplamak aroması en yoğun olanları verir
• Bir çalıdan tüm meyveleri almayın; kuşlara ve yaban hayatına da bırakın

⠀

Kullanım alanları: Reçel, marmelat, smoothie, cheesecake sosu, kurutulmuş atıştırmalık. Bolu orman meyvelerinden ev yapımı reçel yapacaksanız yaban mersini ilk tercihiniz olsun.

Saklama: Yıkamadan, tek kat halinde kilitli poşetle buzdolabında 5-7 gün. Derin dondurucuda 6 aya kadar bozulmaz.

⠀

Alıç: Sonbaharın Kırmızı Hediyesi

⠀

Alıç, Bolu ormanlarının sonbahar simgesidir. Parlak kırmızı meyveleri dalları süslerken, çoğu kişi bunun yenilebilir bir meyve olduğunu bile bilmez.

Toplama sezonu: Eylül sonu - Kasım başı

Nerede bulunur: Orman kenarları, yol boyları, terk edilmiş bahçe çevreleri. Alıç ağacı güneş sever; sık orman içinde değil, açıklıklarda ve orman sınırlarında arayın. Bolu sonbahar yürüyüş rotaları sırasında bol miktarda alıç ağacıyla karşılaşırsınız.

Tanıma ipuçları:

• 3-8 metre boyunda, dikenli dallı ağaç veya büyük çalı
• Yapraklar 3-5 loplu, tırtıklı kenarlı
• Meyve 1-1,5 cm çapında, yuvarlak, parlak kırmızı
• Olgunlaştığında hafif yumuşar ve tadı ekşi-tatlı olur

⠀

Kullanım alanları:

• Alıç marmelatı: 1 kg alıç, 400 g şeker, 1 limon suyu. Alıçları haşlayıp çekirdeklerini ayırın, şekerle 40 dakika kısık ateşte pişirin.
• Alıç sirkesi: Cam kavanoza alıç doldurun, üzerine su ekleyin, ağzını tülbentle kapatıp 3-4 hafta bekletin.
• Kurutulmuş alıç çayı: Kurutulmuş alıç meyvelerini kaynar suda 10 dakika demleyin. Kalp dostu bir içecek.

⠀

Dut: Bolu Yabani Meyveler Orman Köylerinin Favorisi

⠀

Bolu köylerinde neredeyse her evin önünde bir dut ağacı vardır. Yabani dut ağaçları ise orman kenarlarında ve dere yataklarında kendiliğinden yetişir.

Toplama sezonu: Haziran ortası - Temmuz sonu

Çeşitler:

• Karadut: Koyu mor, yoğun tatlı-ekşi, bol sulu. Reçel ve şerbet için birebir.
• Beyaz dut: Açık sarı-beyaz, bal gibi tatlı, daha az sulu. Kurutmalık ve pekmezlik.

⠀

Toplama yöntemi: Ağacın altına temiz bir bez serin, dalları hafifçe sallayın. Olgun dutlar kendiliğinden düşer. Elde toplamak meyveyi ezer ve parmak boyar.

Kullanım alanları:

• Dut pekmezi: 5 kg dut, sıkılır, suyu süzülür, kısık ateşte 3-4 saat kaynatılır. Koyulaşınca pekmez kıvamına gelir.
• Kurutulmuş dut: Taze dutlar güneşte 4-5 gün kurutulur. Kış aylarında atıştırmalık.
• Dut şerbeti: Karadut suyu + şeker + limon. Yaz aylarında buz gibi servis.

⠀

Kuşburnu ve Böğürtlen: Diğer Bolu Yabani Meyveler Orman Hazineleri

⠀

Kuşburnu:

• Sezon: Ekim - Kasım (ilk dondan sonra toplanan kuşburnu daha tatlıdır)
• Kullanım: Marmelat, çay, C vitamini deposu. 100 gramında portakalın 20 katı C vitamini barındırır.
• Dikkat: İç kısmındaki tüylü çekirdekleri mutlaka temizleyin; aksi halde boğazda kaşıntı yapar.

⠀

Böğürtlen:

• Sezon: Temmuz - Ağustos
• Nerede: Orman açıklıkları, dere kenarları, eski patikalar
• Kullanım: Reçel, pasta, taze tüketim. Bolu'nun yabani otları ile birlikte toplama turuna çıkabilirsiniz.

⠀

Bolu Yabani Meyveler Orman Toplama Takvimi

⠀

Meyve | Sezon Başlangıcı | Sezon Bitişi | Rakım

• Meyve: Yaban mersini | Sezon Başlangıcı: Temmuz ortası | Sezon Bitişi: Ağustos sonu | Rakım: 1.200-1.600 m
• Meyve: Dut | Sezon Başlangıcı: Haziran ortası | Sezon Bitişi: Temmuz sonu | Rakım: 400-900 m
• Meyve: Böğürtlen | Sezon Başlangıcı: Temmuz başı | Sezon Bitişi: Ağustos sonu | Rakım: 600-1.200 m
• Meyve: Alıç | Sezon Başlangıcı: Eylül sonu | Sezon Bitişi: Kasım başı | Rakım: 500-1.400 m
• Meyve: Kuşburnu | Sezon Başlangıcı: Ekim başı | Sezon Bitişi: Kasım sonu | Rakım: 800-1.600 m

⠀

Bu takvimi takip ederseniz neredeyse Haziran'dan Kasım'a kadar kesintisiz toplama yapabilirsiniz. Bolu kestanesi de Ekim-Kasım dönemine denk gelir; kuşburnu ve kestane toplamayı aynı güne sığdırmak mümkün.

⠀

Toplama Yaparken Bilmeniz Gerekenler

⠀

• Koruma alanlarına dikkat edin. Milli park sınırları içinde toplama yasaktır. Abant Gölü çevresi ve Yedigöller Milli Parkı'nda meyve toplamayın.
• Tanımadığınız meyveyi yemeyin. Bolu ormanlarında zehirli türler de var. Özellikle kırmızı meyveli Daphne (defne türü) ve kurt üzümü tehlikelidir.
• Sabah erken çıkın. Hem serin havada yürümek rahat, hem meyveler çiğ altında daha aromatik.
• Çöp bırakmayın. Topladığınız yeri geldiğiniz gibi bırakın.

⠀

Bolu ormanlarından sofraya yabani mantar toplama rehberimiz de ilginizi çekebilir; mantar ve meyve toplama turunu aynı güne planlayabilirsiniz.

⠀

Yöresel Sofralarda Bolu Yabani Meyveler Orman Ürünleri

⠀

Bolu yabani meyveler orman ürünleri yalnızca reçel veya çay olmakla kalmaz. Yöresel sofralarda çok daha yaratıcı kullanımları var:

• Kahvaltıda: Taze dut pekmezi, alıç marmelatı, kuşburnu reçeli. Kahvaltıda bal ve kaymak seçimi yazımızda bal çeşitlerini de inceleyebilirsiniz.
• Et yanında: Alıç sosu, ekşi-tatlı yapısıyla kırmızı etle mükemmel uyum sağlar.
• Tatlılarda: Yaban mersinli cheesecake, böğürtlenli clafoutis, dutlu dondurma.
• İçeceklerde: Kuşburnu çayı, karadut şerbeti, böğürtlen kompostosu.

⠀

İbrahimin Yeri'nde Bolu'nun Orman Lezzetleri

⠀

Bolu yabani meyveler orman zenginliğini yerinde keşfetmek istiyorsanız, Bolu Dağı Bakacak Mevkii'ndeki tesisimize bekleriz. Kahvaltı soframızda yöresel bal, orman meyve reçelleri ve Bolu tereyağı bulabilirsiniz. İstanbul-Ankara yolculuğunuzda TEM Bolu çıkışından birkaç dakika mesafedeyiz. Orman havasında bir mola, hem midenizi hem ruhunuzu doyurur.