Sütlaç Tarifi: Fırında Kızarmış Kremamsı Lezzet
- İbrahim'in Yeri Garden Restaurant
- 23 Şub
- 4 dakikada okunur
Sütlaç, pirinç, süt ve şekerle hazırlanan kremamsı kıvamlı bir Türk tatlısıdır. Fırında üstü kızartılarak veya sade olarak servis edilebilen sütlaç, sütlü tatlılar kategorisinin en sevilenidir. Sütlaç tarifi az malzemeyle yapılmasına rağmen pirinç oranı, süt miktarı ve pişirme süresi doğru ayarlanmazsa istenilen kıvam elde edilemez. Bu yazıda hem fırında kızarmış hem de sade sütlaç için gereken tüm ölçüleri ve püf noktalarını bulabilirsiniz.
Sütlaç Tarifi: Tatlının Geçmişi ve Kültürel Yeri
Sütlaç dünyanın en eski tatlılarından biridir. Pirinç ve sütün birlikte pişirilmesi fikri farklı coğrafyalarda bağımsız olarak ortaya çıkmıştır. Türk mutfağındaki sütlaç geleneği Orta Asya'ya kadar uzanır. Osmanlı döneminde saray mutfağında hazırlanan sütlaç, fırında kızartılarak servis edilen versiyonuyla bugünkü formuna kavuşmuştur.
Türkiye'de sütlaç muhallebicilerin en çok satan ürünüdür. İstanbul'un tarihi
muhallebicilerinde fırın sütlacı ayrı bir yere sahiptir. Üzerindeki kızarmış tabaka ve altındaki kremamsı doku bu tatlıyı özel kılar. Sade sütlaç ise soğuk servis edilen ve daha hafif bir alternatiftir.
Ramazan ayında sütlaç iftar sofralarının vazgeçilmezleri arasındadır. Şerbetli tatlılara göre daha hafif olması tercih sebebidir. Hazırlanmasının kolay olması ve büyük miktarlarda yapılabilmesi de Ramazan'da sütlacın popülerliğini artıran faktörlerdir. Hem çocuklar hem yetişkinler tarafından sevilen nadir tatlılardan biridir.
Sütlaç Tarifi: Malzemeler
8-10 kişilik sütlaç için gereken malzemeler şu şekildedir:
Sütlaç için:
1 su bardağı pirinç (baldo veya osmancık)
1,5 litre tam yağlı süt
1 su bardağı toz şeker
2 su bardağı su (pirinci haşlamak için)
3 yemek kaşığı pirinç unu veya nişasta
Yarım su bardağı soğuk süt (nişasta eritmek için)
1 paket vanilya (5 gram)
Fırın sütlacı için ek malzeme:
2 adet yumurta sarısı
Yarım su bardağı süt
Pirinç seçimi sütlaç tarifinin kıvamını belirler. Baldo pirinç nişasta oranı yüksek olduğu için kremamsı bir doku sağlar. Osmancık pirinç de kullanılabilir. Kırık pirinç tercih edilmemelidir çünkü eşit pişmez ve sütlaçta istenmeyen parçacıklar oluşur.
Sütün tam yağlı olması önemlidir. Yağsız veya yarım yağlı süt sütlacın kremamsı yapısını oluşturamaz. Taze süt en iyi sonucu verir. UHT süt de kullanılabilir ancak taze sütle yapılan sütlaç aroma açısından daha zengindir.
Sütlaç Tarifi: Adım Adım Yapılışı
Sütlaç tarifi pirincin haşlanması, sütlü karışımın pişirilmesi ve fırınlama olmak üzere üç aşamadan oluşur. Sade sütlaç yapılacaksa fırınlama aşaması atlanır.
Pirincin hazırlanması:
Pirinci bol suyla yıkayın, su berraklaşana kadar durulayın.
Bir tencereye pirinci ve 2 su bardağı suyu koyun.
Orta ateşte kaynatın.
Kaynayınca ateşi kısın ve pirinci yumuşayana kadar haşlayın (15-20 dakika).
Pirinçler yumuşadığında ve suyu çektiğinde bir sonraki aşamaya geçin.
Pirinçlerin tamamen dağılması gerekmez, hafif dişe gelir kıvamda olabilir.
Sütlü karışımın pişirilmesi:
1,5 litre sütü haşlanmış pirinçlerin üzerine ekleyin.
Orta ateşte karıştırarak kaynatın.
Kaynayınca ateşi kısın.
Toz şekeri ekleyin ve karıştırarak eritin.
Kısık ateşte ara ara karıştırarak 20-25 dakika
pişirin.
Bu sürede pirinçler iyice yumuşayacak ve süt kıvam almaya başlayacaktır.
Ayrı bir kasede pirinç ununu veya nişastayı yarım su bardağı soğuk sütle eritin.
Topak kalmadığından emin olun.
Nişastalı karışımı tencereye ince bir akış halinde ekleyin.
Sürekli karıştırın, topaklanmayı önleyin.
Vanilyayı ekleyin.
5 dakika daha karıştırarak pişirin.
Sütlaç kaşığın arkasını kaplayacak kıvama geldiğinde ocaktan alın.
Sade sütlaç için:
Pişen sütlacı servis kaselerine paylaştırın.
Oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.
Buzdolabında en az 3-4 saat soğutun.
Soğuk servis edin.
İsteğe bağlı olarak üzerine tarçın serpebilirsiniz.
Fırın sütlacı için:
Fırını 200 derece ısıtın.
Ayrı bir kasede 2 yumurta sarısını ve yarım su bardağı sütü çırpın.
Ocaktan alınan sütlaçtan 2 kepçe alıp yumurtalı karışıma yavaş yavaş ekleyin.
Bu temperleme işlemi yumurtanın kesilmesini önler.
Yumurtalı karışımı tenceredeki sütlaca aktarın ve hızlıca karıştırın.
Sütlacı fırına dayanıklı porselen güveç kaplarına paylaştırın.
Kapları fırın tepsisine yerleştirin.
Tepsiye güveç kaplarının yarısına kadar sıcak su doldurun (benmari yöntemi).
200 derecede 20-25 dakika pişirin.
Üzeri koyu kızıl kahverengi benekler oluştuğunda hazırdır.
Fırından çıkarın ve oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.
Buzdolabında en az 3-4 saat soğutun.
Soğuk servis edin.
Sütlaç Tarifi: Pirinç Oranı ve Kıvam Ayarı
Pirinç oranı sütlaç tarifinin kıvamını doğrudan belirler. 1 su bardağı pirinç ve 1,5 litre süt standart ölçüdür. Daha koyu ve yoğun bir sütlaç isteyenler pirinç miktarını 1,5 su bardağına çıkarabilir. Daha akışkan bir kıvam tercih edenler ise pirinci azaltabilir.
Nişasta veya pirinç unu eklenmesi kıvamı destekler. Pirinç unu kullanıldığında sütlaç daha doğal bir dokuya sahip olur. Nişasta ise daha parlak ve kaygan bir kıvam verir. İkisinden biri yeterlidir, birlikte kullanılmamalıdır.
Sütlaç soğudukça koyulaşır. Tencerede ideal kıvamda görünen sütlaç buzdolabında dinlendikten sonra daha yoğun olacaktır. Bu nedenle pişirme sırasında istenen son kıvamdan biraz daha akışkan bırakmak doğru yaklaşımdır. Çok koyu pişirilen sütlaç soğuduğunda puding gibi katı bir yapıya dönüşür.
Sütlaç Tarifi: Fırında Kızartma Tekniği
Fırın sütlacının üzerindeki kızarmış tabaka bu tatlıyı özel kılan unsurdur. Kızarma yumurta sarısı sayesinde gerçekleşir. Yumurta sarısı sütlaca eklenmeden önce temperleme yapılmalıdır. Sıcak sütlaca doğrudan eklenen yumurta kesilir ve istenmeyen parçacıklar oluşur.
Benmari yöntemi yani tepsiye su koyarak pişirme sütlacın eşit pişmesini sağlar. Su buharı fırının nemini artırır ve sütlacın kenarlarının kurumasını önler. Benmari yapılmadığında sütlacın kenarları sertleşir ve orta kısmı hâlâ sulu kalabilir.
Fırın sıcaklığı 200 derecedir. Üst ısıtıcı aktif olmalıdır çünkü kızarma üstten gerçekleşir. Son 5 dakikada sadece üst ısı açılarak daha belirgin bir kızarma elde edilebilir. Ancak dikkatli olunmalıdır, yumurta sarısı hızla yanar ve acı bir tat verir.
Sütlaç Yapımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sütlaç tarifi uygulanırken en sık yapılan hata tencerenin dibinin tutmasıdır. Süt ve pirinç karışımı kısık ateşte bile kolayca dipte karamelize olabilir. Bunu önlemek için sürekli karıştırmak gerekir. Tahta kaşık veya silikon spatula kullanılmalıdır. Metal kaşık tencerenin dibini çizebilir ve kaplamalı tencerelere zarar verir.
Kalın tabanlı tencere sütlaç pişirmek için en uygun seçimdir. İnce tabanlı tencerede ısı eşit dağılmaz ve dibin tutma riski artar. Çelik veya emaye tencere tercih edilmelidir.
Sütün taşması da sık karşılaşılan bir sorundur. Süt kaynadığında hızla yükselir ve kontrolsüz şekilde taşabilir. Bu nedenle süt eklendikten sonra tencere başında kalınmalı ve ateş ayarı dikkatle yapılmalıdır. Kaynama başladığında hemen kısılmalıdır.
Sütlaç buzdolabında 3-4 gün saklanabilir. Üzeri streç filmle kapatılmalıdır, aksi halde yüzeyinde kalın bir tabaka oluşur. Bu tabaka zararlı değildir ancak görünümü bozar. Streç filmi doğrudan sütlacın yüzeyine temas ettirerek kapatmak tabaka oluşumunu önler.
Fırın sütlacı da sade sütlaç da soğuk servis edilir. Bazı kişiler fırın sütlacını ılık tercih eder ve bu da kabul edilebilir bir servis şeklidir. Üzerine tarçın serpilmesi geleneksel bir tercihtir ancak zorunlu değildir.
